Pankreas organı, tükettiğimiz gıdaların vücudumuzdaki hücreler için bir çeşit yakıta dönüşmesini sağlar. Karın bölgesinde ve midenin hemen arka kısmında bulunan yaklaşık 15 cm uzunluğunda ve şekil itibariyle yaprağa benzeyen, bir sindirim ve endokrin sistem organıdır. Pankreas kanseri, pankreasta bulunan hücrelerin kontrolsüz biçimde bölünüp çoğalması ve neticesinde kötü huylu tümöre dönüşmesini ifade eder. Erken aşamada tespit edilmesi bir hayli zor olan pankreas kanseri, ilerledikçe karın ağrısı, mide bulantısı, iştah kaybı, tükenmişlik hissi, şişkinlik, kilo kaybı, kusma ve sarılık gibi belirtiler gösterir. Hatta bacaklarda kan pıhtısı oluşumuna neden olabilir. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer pankreas kanseri tanısında kullanılan tetkikleri sizler için anlattı.
Pankreas Kanseri Nedir?
Pankreas kanseri, pankreas bezinde yer alan hücrelerin normal dışı ve kontrolsüzce büyüme ve çoğalma göstermesidir. Seyri açısından son derece agresif bir kanser türü olduğunu söylemek mümkündür. Hastada koyu renkli idrar, soluk renkli dışkı, hazımsızlık, şişkinlik, mide bulantısı ve iştahsızlık gibi belirtiler gösterebilir. Hatta kişide diyabet hastalığının başlaması bile pankreas kanserine işaret ediyor olabilir.
Pankreas Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Pankreas kanseri olgularında erken tanı koymak çoğu zaman kolay değildir. Zira pankreas kanseri erken aşamalarında herhangi bir bulgu veya belirti göstermeyebilir. Pankreas kanserinin yol açabileceği belirtiler başka hastalıkların belirtilerine de benzerlik gösterir. Aynı zamanda pankreasın mide, karaciğer ve ince bağırsak benzeri organlar arkasında konumlanması da erken teşhisi zorlaştıran faktörler arasındadır.
Pankreas kanseri tanısında hekimler farklı test ve tetkiklerden yararlanır. Kanser hücrelerinin pankreasın içerisinde veya dışına ne kadar yayılım gösterdiğini tespit etmek hastalığın evrelemesini yaparken büyük önem taşır. Evreleme işleminde özellikle radyolojik görüntüleme tetkiklerinden faydalanılır. Pankreas kanserinde tedavinin doğu şekilde yapılabilmesi için erken tanı ve doğru evreleme büyük önem taşır. Gelin pankreas kanseri tanısında kullanılan yöntemleri birlikte inceleyelim.
Tıbbi Öykü ve Fizikse Muayene
Pankreas kanserinin risk faktörlerinin başında diyabet ve pankreatit gibi hastalıklar bulunur. Tanı konulurken hastanın geniş tıbbi öyküsünün alınması ve uzman bir hekim tarafından gerçekleştirilecek fiziksel muayene büyük önem taşır.
Kan Testi
Kan testi sayesinde hastadaki bilirubin başta olmak üzere bazı maddelerin oranı ve miktarının ölçülmesi mümkündür. Eğer kan testi neticesinde bazı değerler normalden yüksek veya düşük çıkarsa o maddeyi salgılamakla görevli organ veya dokularda bir hastalık olduğundan şüphe edilebilir.
Tümör Belirteçleri
Kan veya dokuda kanserin varlığının tespit edilebilmesi için hastadan kan, idrar veya doku numuneleri alınarak bazı ölçümler yapılabilir. Bu ölçümler sırasında tümör belirteçleri pankreas kanseri için önemli bilgiler verebilir. Ancak belirtmemiz gerekir ki bu testler tanı koymaktan daha çok pankreas tanısı alan hastaların durumunu takip ederken yol gösterici görevi görür. Sağlıklı insanlarda bu gibi testlerin yapılması gerekmez.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI)
MR teknolojisi hemen tüm diğer kanser türlerinde olduğu gibi pankreas kanseri tanısında da önemli faydalar sağlar. MR yöntemi pankreasın etrafındaki dokular ile ilişkisini anlamak için son derece önemli bir tetkik yöntemidir. Ayrıca MR Kolanjiografi ile safra yolları ve pankreas kanalı hakkında bilgi sağlamak mümkün olur.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Kanser olgularının tanısını koyarken en önemli yol göstericilerden biri; bilgisayarlı tomografi yöntemidir. Bu uygulamada daha iyi görüntüler elde edilebilmesi için hastaya damar yolu ile veya ağız yolundan kontrast madde verilmesi gerekir.
Pozitron Emisyon Tomografisi
Pozitron Emisyon Tomografisi yani PET taraması tümörlerin yerleştiği noktayı tespit etmemizi ve ne derece yayıldığını anlamamızı sağlar. Bu tarama sırasında hastaya az miktarda radyonüklid madde ile işaretli glikoz enjeksiyonu gerçekleştirilir. Glikozun biriktiği yerler anlaşılır. Kanserli hücreler genellikle glikoz topladığı için daha koyu renkli görünürler ve bu sayede tespit edilebilirler.
Karın Ultrasonografisi
Karın ultrasonografisi hastanın karın içine yüksek enerjili ses dalgaları göndererek karın içindeki organların detaylı şekilde görüntülenmesini sağlar.
Endoskopik Ultrason
Endoskopik ultrason yönteminde ağız veya makat yolundan ucunda ışık ve kamera bulunan endoskopi cihazı ile giriş yapılarak gerçekleştirilir. Yüksek frekanslı ses dalgalarının yarattığı ekolar cihaz tarafından algılanır. Detaylı sonogram görüntüleri elde edilir. Şüphe duyulan bölgeler varsa bu noktalardan biyopsi örneği alınmasını sağlar.
ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiopankretikografi)
Bu yöntem sayesinde on iki parmak bağırsağından pankreatik kanal ve safra kanallarının görüntülenmesi mümkündür. Küçük ve tüp biçiminde bir kateter, endoskop içerisinden hedeflenen bölgeye iletilir. Kontrast madde verilerek safra kanallarının ayrıntılı şekilde görüntülenmesi sağlanır.
Perkütan Transhepatik Kolanjiyografi
Bu yöntemde ultrasonografi yardımıyla ciltten bir iğne ile karaciğere giriş yapılır ve safra kanallarının içine bir katater yerleştirilir.. Kateterden hastanın vücuduna kontrast madde verilir. Röntgen teknolojisi ile safra kanallarının incelenmesi sağlanır. Eğer gerekirse safrayı drene etmek için kateterin yerinde bırakılmasına karar verilebilir.
Laparoskopi
Hastanın karın bölgesi ve iç organlarının incelenmesini sağlayan laparoskopi yönteminde hastanın karın duvarı üzerinde minimal bir kesi açılması gerekir. Bu kesilerden port isimli aletlerle giriş yapılır. Kamera ve aletlerle karın içerisinde incelemeler gerçekleştirilir. Tümörün nerede bulunduğu, farklı organlara veya karın zarına yayılıp yayılmadığı ile ilgili veriler elde edilir. Hatta tanıyı kesinleştirmek için biyopsi örneği alınabilir.
Biyopsi
Dokudaki kanser bulgularının kapsamlı şekilde araştırılabilmesi için hücre ya da doku örneği alınmasına biyopsi adı verilir. Pankreas kanserinde biyopsi örneği almak için röntgen, ultrason veya laparoskopi işlemleri gerçekleştirilebilir.
