Kolon divertiküliti kalın bağırsak duvarında meydana gelen küçük keseleşmelerin iltihaplanmasının ardından meydana gelen yaygın bir sindirim sistemi hastalığıdır. Özellikle 40 yaş sonrası kişilerde daha sık karşımıza çıkan kolon divertikülit, hafif karın ağrısından bağırsak delinmesine dek uzanabilen ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Erken teşhis ve doğru tedavi uygulaması ile birçok vakada iyileşme sağlanabilmektedir. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer kolon divertikülit belirtilerini, nedenlerini ve risk faktörlerini sizler için anlattı.
Kolon Divertiküliti Nedir?
Kolon duvarı üzerinde zaman içerisinde meydana gelen küçük kese veya cepler divertikül olarak adlandırılır. Bu durumun varlığı divertikülozis olarak adlandırılır. Divertiküllerin enfekte olması ya da iltihaplanması halinde bu durum divertikülit olarak isimlendirilir.
Divertiküller genellikle kalın bağırsağın sol kısmında bulunan sigmoid kolonda ortaya çıkar. Kişinin yaşı ilerledikçe divertikülit görülme sıklığı da artar. Günümüzde lif bakımından yetersiz beslenme alışkanlığının artması divertiküler hastalığın görülme sıklığını da arttırmıştır.
Divertikülozis ve Divertikülit Arasındaki Fark Nedir?
Dvertikülozis, bağırsakta divertikül bulunmasını ifade eder. Çoğunlukla herhangi bir belirti göstermez. Hatta tedavi gerektirmeyebilir. Son derece yaygın görülen bir durumdur.
Divertikülit ise mevcut divertiküllerin iltihaplanmasının yol açtığı tıbbi tablodur. Ağrılara ve enfeksiyon gelişmesine neden olur. Divertikülitlerin tıbbi olarak tedavi edilmesi gerekir. Görülme sıklığı daha azdır. Divertikülü bulunan her kişide divertikülit gelişmez. Fakat divertiküllerin var olması gelecekte iltihap gelişmesi riskini arttırır.
Kolon Divertikülit Belirtileri Nelerdir?
Divertikülitin yol açtığı belirtiler meydana gelen enfeksiyonun şiddetine göre değişebilir. Bu belirtileri tek tek incelememiz gerekirse:
Sol Alt Karın Ağrısı
Karnın sol alt bölgesinde görülen ağrılar en yaygın görülen belirtidir. Süreklilik gösterir, günler boyunca varlığını sürdürebilir. Bu ağrılar hareket edildiğinde ya da bağırsak hareketleri esnasında artış gösterebilir.
Ateş
İltihap gelişmesi söz konusu olduğunda vücudumuz bu enfeksiyona ateşini yükselterek reaksiyon gösterir. Hafif ateş, halsizlik hissi, titreme ve üşüme gibi durumlar yaşanabilir.
Mide Bulantısı ve Kusma
Bağırsak duvarında meydana gelen inflamasyon, sindirim sisteminin normal şekilde çalışmasına zarar verebilir. Bu yüzden hastalarda mide bulantısı, kusma, iştahsızlık ve özellikle yemeklerden sonra rahatsızlık hissi görülebilmektedir.
Kabızlık veya İshal
Divertikülit, bağırsak hareketlerini olumsuz etkileyerek kişide şişkinlik, gaz çıkaramama, ishal ve kabızlık gibi belirtilere yol açabilir. Ancak bu belirtiler genellikle dönüşümlü şekilde kendisini gösterir.
Karında Şişkinlik
Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması ve gaz birikimi, karın bölgesinde belirgin bir şişkinlik meydana getirebilir. Hastalar genellikle gaz sancısı, gerginlik ve karında dolgunluk hissi yaşarlar.
Hassasiyet ve Karında Sertlik
Muayene esnasında doktorun bastırdığı bölgede ağrı hissedilir. İleri düzeyde divertikülit vakalarında karın kaslarında sertleşme, savunma (defans) bulguları ve yaygın hassasiyet durumu gelişebilir. Bu durum ciddi komplikasyonların işaretçisi olarak değerlendirilebilir.
Rektal Kanama
Rektal kanamalar her divertikülit hastasında görülen belirtiler değildir. Ancak bazı vakalarda makattan parlak kırmızı renkte kan gelebilir. Dışkıda kan görülmesi veya gizli kanama meydana gelebilir. Kanama fark edildiği anda muhakkak uzman hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Divertikülit Acil Müdahale Gerektiren Belirtiler Nelerdir?
Divertikülit kaynaklı bazı belirtiler acil tıbbi müdahale gerektirir. Bunlar:
- 39 derecenin üzerine çıkan ateş
- Şiddetli karın ağrıları
- Karında yaygın şekilde görülen sertlik
- Bilinç bulanıklığı
- Durmayan kusma
- Kanlı dışkılamaGaz ve dışkı çıkaramama
gibi durumlardır. Bu gibi belirtilerle karşılaşıldığında acilen bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
Kolon Divertiküliti Neden Olur?
Kolon divertikülitine yol açan mekanizma kesin olarak bilinemese de divertikülitlerin oluşmasına rol oynadığı düşünülen bazı faktörler vardır. Bunlar;
- Lif bakımından yetersiz bir beslenme rutini
- Yaşlanma
- Obezite
- Fiziksel aktivitenin yetersizliği
- Sigara kullanımı
- Bağışıklık baskılayıcı veya steroid içerikli ilaçların kullanılması kolon divertikülit oluşumuna yol açabilmektedir.
Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?
Kolon divertikülitine karşı risk grubunda değerlendirilen kişiler şu şekildedir:
- 50 yaş ve üzeri bireyler
- Obezite hastaları
- Sigara kullananlar
- Hareketsiz bir yaşam tarzı benimseyenler
- Yeterince lifli gıda tüketmeyenler
- Kronik kabızlık şikayeti yaşayanlar
- Ailesinde kolon divertikülit öyküsü bulunanlar.
Kolon Divertiküliti Nasıl Teşhis Edilir?
Kolon divertiküliti tanısında kullanılan yöntemlerin başında hastanın şikayetlerinin dinlenmesi ve fiziksel muayene gelir. Bunun yanı sıra;
- Kan testleri
- Bilgisayarlı tomografi
- Ultrasonografi
- Kolonoskopi gibi tanı araçlarından da faydalanılır.
Divertikülit Sonrası Beslenme Nasıl Olmalıdır?
Divertikülit ataklarının ardından kişinin bağırsak sağlığını korumaya özen göstermesi gerekir. Bu noktada sebze, meyve, kuru baklagil ve tam tahıllı gıdalar başta olmak üzere lifli gıdalarla beslenilmelidir. Dışkının yumuşaması ve bağırsak fonksiyonlarının sağlıklı şekilde çalışabilmesi için yeterince su tüketilmeli, öğün atlamayarak bağırsak hareketlerinin düzene girmesi sağlanmalıdır.
Kolon Divertikülit Belirtileri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Divertikülit kansere dönüşür mü?
Hayır, divertikülitler doğrudan kolon kanserine dönüşmez. Ancak bazı belirtileri farklı bağırsak hastalıkları (kolon kanser, ülseratif kolit, chron) ile de benzerlik gösterir. Bu yüzden gereken tetkiklerin yapılması önemlidir.
Divertikülit ağrısı nerede olur?
Genellikle karnın sol alt kısmında hissedilen bu ağrılar, bazı hastalarda farklı bölgelerde de görülebilmektedir.
Divertikülit kendiliğinden geçer mi?
Hafif düzeydeki vakalarda belirtiler zaman içerisinde azalma eğilimi gösterebilir. Fakat tanı ve tedavi için mutlaka hekim değerlendirmesine ihtiyaç duyulur.
Divertikülit ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Hastaların büyük bir bölümünde yalnızca yaşam tarzında yapılacak sağlıklı değişiklikler ve ilaç tedavileri ile iyileşme sağlanabilmektedir. Fakat komplikasyonlar geliştiyse cerrahi müdahale gerekli hale gelebilir.
Divertikülit tehlikeli midir?
Tedavi edilmeyen kolon divertikülitleri bağırsak delinmesi, apse, sepsis ve peritonit gibi ciddi ve ölümcül komplikasyonlarla sonuçlanabilir.
Divertikülit hangi yaşlarda görülür?
Genellikle 50 yaş ve sonrasında görülmekle birlikte günümüzde giderek daha genç yaş gruplarında da divertikülit vakalarına rastlanmaktadır.
