Safra kesesi ağrısı genellikle yemeklerden sonra kendisini hissettiren ve mide ağrısıyla karıştırılan ciddi bir sağlık sorunudur. Safra taşı, safra kesesi iltihabı ve safra yollarına etki eden çeşitli hastalıklardan dolayı gelişebilen safra kesesi ağrısı kimi zaman acil tıbbi müdahale gerektirebilir. Toplum genelinde son derece yaygın şekilde görülen safra kesesi hastalıkları kırk yaş üzeri bireylerde, kadınlarda ve fazla kilo sorunu yaşayanlarda daha çok karşımıza çıkar. Fakat her karın ağrısı safra kesesinden kaynaklanmaz. Bu yüzden safra kesesi ağrısının karakteristik özelliklerini tanımak sorunun teşhisi için büyük önem taşır. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer, safra kesesi ağrısı nasıl hissedilir, hangi belirtilere eşlik eder, tanı ve tedavi yöntemleri nelerdir sizler için anlattı.
Safra Kesesi Nedir ve Ne İşe Yarar?
Safra kesesi, karaciğerin hemen alt kısmında yer alan ve şekil itibariyle armuda benzeyen küçük bir organdır. Karaciğerin ürettiği safrayı depolamakla görevlidir. Safranın vücutta üstlendiği işlevler şu şekildedir:
- Yağların vücut tarafından sindirilme sürecine yardımcı olur
- Yağda çözünen vitaminlerin emilimini destekler
- Sindirim sisteminin düzenli şekilde çalışmasına katkı sağlar
- Kolesterol ve bazı atık maddelerin vücuttan atılmasına katkı sağlar.
Safra kesesinde meydana gelen taşlar ve iltihap safra sıvısının normal akışına zarar verir. Ağrıya yol açabilir.
Safra Kesesi Ağrısı Nasıldır?
Safra kesesi ağrısı genel olarak karnın sağ üst kısmında hissedilir. Aniden başlar ve aşamalı olarak şiddetlenme eğilimi gösterir. Safra kesesi ağrısı hastalar tarafından şu şekilde tarif edilir:
- Sağ kaburgaların altında bir baskı hissedilebilir
- Ağrı karakteristik olarak sıkıştırıcı ya da ezici tarzdadır.
- Kramp şeklinde bir sancı hissedilebilir.
- Bazen bıçak saplanmasını andırır
- bir ağrı
- Ağrının omuz ve sırt bölgesine uzanması tipiktir
Safra kesesi ağrısını ayırt etmenin en temel yöntemlerinden biri de ağrının zamanlamasıdır. Zira bu ağrılar genellikle yağlı yemek tüketiminin ardından meydana gelir.
Safra Kesesi Ağrısı Nerede Hissedilir?
- Karnın sağ üst bölümünde
- Sırt
- Sağ omuz
- Ve göğüs bölgesinde hissedilebilir.
- Bazen mide ağrısı ile karışabilir
Safra Kesesi Ağrısı Ne Kadar Sürer?
Safra kesesi ağrılarının ne kadar süreceği, ağrının altında yatan nedene göre farklılık gösterebilir. Safra koliği safra taşlarının geçici tıkanıklığa yol açması halinde hissedilir. Bu ağrılar 30 dakika ile 6 saat arasında varlığını hissettirebilir. Aniden başlayıp ani şekilde sonlanabilir.
Akut kolesistit safra kesesi iltihabından kaynaklanan ağrı saatlerce devam etme eğilimi gösterebilir. Hatta günlerce varlığını koruyabilir. Dinlenerek geçmez.
Safra Kesesi Ağrısının En Sık Nedenleri Nelerdir?
Safra Taşları
Safra kesesi ağrılarının büyük çoğunluğu safra taşlarından kaynaklanır. Safra içerisinde yer alan kalsiyum tuzları, kolesterol ve bilirubin gibi maddeler zaman içerisinde kristalleşir ve safra taşlarını meydana getirir. Ülkemizde yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 10 ila 15’lik bölümünde safra taşı bulunduğu istatistiksel olarak bilinmektedir.
Akut Kolesistit (Safra Kesesi İltihabı)
Safra taşının kanal çıkışında kalıcı tıkanıklığa yol açmasından kaynaklanır. Şiddetli ağrılarla kendisini gösterir. Ağrılara yüksek ateş, mide bulantısı, kusma, karın bölgesinde hassasiyet gibi belirtiler eşlik eder.
Safra Kanalı Taşları
Taşlar safra kanallarına düşebilir. Bu gibi hallerde titreme, yüksek ateş, idrarda koyu renk oluşumu, açık renkli dışkılama, şiddetli ağrılar ve sarılık gibi tablolar meydana gelebilir.
Safra Çamuru
Taş oluşumundan önce safra kesesinde yoğun safra birikmesi halidir. Hızlı şekilde kilo kaybeden kişilerde, hamilelik dönemindeki kadınlarda ve uzun süre aç kalan kişilerde daha çok karşımıza çıkar.
Safra Kesesi Polipleri
Genellikle iyi huylu olan safra kesesi polipleri safra kesesi ağrılarına ve sindirim problemlerine neden olmaz.
Safra Kesesi Kanseri
Nadir görülen bir kanser türü olmasına karşın ileri yaştaki kişilerde ve büyük boyutta safra taşları olan kişilerde safra kesesi kanseri riski daha yüksektir.
Safra Kesesi Ağrısına Eşlik Eden Belirtiler Nelerdir?
Safra kesesi hastalıklarında ağrının yanında şu semptomlar görülebilir:
- Kusma
- Şişkinlik
- Gaz
- Hazımsızlık
- Mide bulantısı
- Halsizlik hissi
- Sarılık
- İştahsızlık
- Üşüme ve titreme
- Yüksek ateş
- Geğirme
Yağlı Yemeklerden Sonra Ağrı Neden Artar?
Yağlı gıdalar tüketmek safra kesesinin kasılmasına neden olur. Safra kesesi kasılarak depoladığı safra sıvısını bağırsaklara doğru salgılar. Ancak eğer safra taşı, kanal tıkanıklığı ve iltihap söz konusuysa bu kasılma ağrı şikayetlerini tetikler. Bu yüzden; kızartma, fast food, kremalı yemekler veya kebap gibi yiyeceklerin ardından ağrı hissedilmesi mümkündür.
Safra Kesesi Ağrısı ile Mide Ağrısı Arasındaki Farklar
Safra kesesi ağrısı karnın sağ üst bölgesinde kendisini hissettirir ve daha çok yağlı yiyeceklerin tüketilmesinin ardından ortaya çıkar. Sırt ve omuz bölgelerine yayılma eğilimi gösterir. Uzun saatler boyunca varlığını sürdürebilir. Genellikle mide bulantısı da ağrılara eşlik eder.
Mide ağrısı ise daha çok karnın üst orta bölgesinde kendisini gösterir. Açlık süresinin ardından ya da yemek sonrası ortaya çıkabilir. Yayılma eğilimi göstermez. Süresi değişkenlik gösterir ve kimi zaman mide bulantısı da ağrılara eşlik edebilir.
Hangi Durumlarda Acil Başvurulmalıdır?
Aşağıda sıraladığımız belirtilerle karşılaştığınızda zaman kaybetmeksizin bir sağlık kuruluşuna başvurarak tıbbi yardım almanız gerekir.
- Dayanılmaz hale gelen ağrılar
- 4 saatten sonra geçmeyen ağrılar
- Ateşin 38 derecenin üzerine çıkması
- Sarılık görülmesi
- Karında sertlik hissedilmesi
- Sürekli kusma hali
- Bilinçte bulanıklık görülmesi
- Ağrıların nefes almayı zorlaştıracak hale gelmesi
Tüm bu belirtiler, ciddi bir enfeksiyon ya da safra yolu tıkanıklığına işaret ediyor olabilir.
Safra Kesesi Ağrısında Tanı Nasıl Konulur?
Safra kesesi ağrılarının tanısında fiziksel muayene, murphy bulgusu, kan testleri, ultrasonografi, MRCP ve Bilgisayarlı Tomografi gibi tetkiklerden faydalanılır.
Safra Kesesi Ağrısı Nasıl Tedavi Edilir?
Safra kesesi ağrılarının tedavisinde nasıl bir yol izleneceği ağrının altında yatan nedene göre şekillenir. Bazı hastalarda ağrı kesici, antibiyotikler ve bulantı giderici ilaçlar kullanılabilir. Bunun yanı sıra ağrıları hafifletmek ve kontrol altına almak için yağlı gıdalardan kaçınılmalı, lif bakımından zengin bir beslenme rutini oluşturulması ve öğün atlamadan düzenli şekilde beslenilmesi de faydalı olmaktadır.
Eğer ağrılar tekrarlıyor ise kimi zaman cerrahi tedavi seçenekleri gündeme gelebilir. Günümüzde laparoskopik kolesistektomi yöntemi sağladığı avantajlardan dolayı altın standart tedavi yöntemi olarak kabul edilir. Çünkü bu ameliyatta minimal kesiler açılır ve hasta daha az ağrı yaşar. Hastanede kalınması gereken süre kısalır. Hızlı ve konforlu bir iyileşme süreci geçirilir.
Safra Kesesi Ağrısı Nasıl Önlenebilir?
Safra kesesi ağrısı tümüyle ortadan kaldırılamasa da alınabilecek bazı önlemler vardır. Bunlar;
- Aşırı yağlı yiyeceklerden uzak durmak
- İdeal, sağlıklı kilonuzu korumak
- Düzenli egzersizler yaparak fiziksel açıdan aktif bir yaşam tarzı benimsemek.
- Hızlı kilo kayıplarından sakınmak
- Akdeniz tipi beslenme alışkanlığı kazanmak
- Sebze ve lif bakımından zengin bir beslenme rutini oluşturmak
Safra Kesesi Ağrısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Safra kesesi ağrısı gece olur mu?
Evet, özellikle akşam yemeğinde tüketilen yağlı yiyecekler gece saatlerinde safra kesesi ağrısı gelişmesine neden olabilir.
Safra kesesi ağrısı sırta vurur mu?
Evet, sağ kürek kemiği ve sırt bölgesine yayılma eğilimi gösterir.
Safra taşı her zaman ağrı yapar mı?
Hayır, vakaların önemli bir bölümünde safra taşı sessiz ve belirtisiz şekilde ilerler. Yıllar boyunca belirti göstermeyebilir.
Safra kesesi alınırsa sindirim bozulur mu?
Birçok hasta safra kesesi ameliyatının ardından yaşantılarına normal olarak devam edebilir. Vücut zaman içerisinde safra sıvısının doğruca bağırsağa akmasına adapte olur.
Safra kesesi ağrısı kalp ağrısıyla karışabilir mi?
Evet, karnın üst bölgesine ve göğüs bölgesine yayılım gösteren safra kesesi ağrıları kimi zaman hastalar tarafından kalp ağrısı ile karıştırılabilir.
Safra kesesi ağrısı kendiliğinden geçer mi?
Geçici safra koliği atakları sona erse de, altında yatan neden varlığını koruduğu sürece ağrı ataklarının tekrarlama riski de söz konusudur.
